راهنمای تدوین مقاله


شیوه نامه نگارش مقاله فارسی برای نشریه علمی مجتمع آموزش فنون اهواز- فایل راهنما در وب سایت بارگذاری شده است

نويسنده اول1، نويسنده دوم2

1- مرتبه علمي، دانشکده، دانشگاه، نام شهر، نام کشور، پست الکترونیکی، شماره تلفن/دورنگار

2- مرتبه علمي، محل کار، نام شهر، نام کشور، پست الکترونیکی، شماره تلفن/دورنگار

چکيده (شامل 150 تا 250 کلمه)

چکيده بايد به صورت يک پاراگراف شامل 150 تا 250 کلمه، موضوع و نتايج پژوهش انجام‌گرفته را بطور صريح بیان کند؛ يعني اهمیت موضوع، لزوم انجام تحقیق و خلاصه‌ای از نحوه انجام آن و همچنین نتیجه بدست آمده را مطرح کند. در نگارش چکيده بايد از بیان جزئيات، جدول، شکل و يا فرمول خودداری شود. تعداد کلمات کلیدی ارائه‌شده در انتهای چکیده باید حداکثر پنج کلمه یا عبارت باشد و باید بین آن‌ها ویرگول قرار بگیرد. چكيده همراه با عنوان، مشخصات نويسندگان و كلمات كليدي باید در يك صفحه مستقل و در ابتداي مقاله تهيه شود. بخش چکیده نباید شامل کلمات اختصاری تعریف نشده باشد و باید با چکیده انگلیسی مطابقت داشته باشد. در متن چکیده باید از ارجاع به مراجع خودداری شود.

کلمات کليدي

نشريه علمي مجتمع آموزش فنون اهواز، راهنماي تهيه مقاله، آيين‌نامه نگارش، شیوه‌نامه فارسی، ارسال مقاله (پنج کلمه یا عبارت).

 


1- مقدمه

نشريه علمي علوم و فنون نتايج مربوط به پژوهش‌هاي محققان رشته‌هاي مختلف مرتبط با صنعت نفت را در راستای زمينه‌هاي تخصصي خود منتشر مي‌كند. از كليه محققان درخواست مي‌شود تا ضمن رعايت دقيق مفاد شیوه‌نامه نگارش‏، مقالات خود را در قالب يک نسخه فايل مایکروسافت ورد در حداكثر 12 صفحه تالیف نمایند. كليه مقالات توسط داوران صاحب‌نام ارزيابي شده و این نشريه در پذيرش و يا عدم پذيرش مقالات براي چاپ آزاد است. مسئولیت صحت مطالب ذکر شده در مقالات نیز بر عهده نویسندگان آن‌ها خواهد بود.  

2- راهنماي تنظيم مقاله

هر مقاله بايد شامل بخش‌هاي اصلي زير باشد:

2-1- عنوان

عنوان مقاله باید حداکثر شامل 15 کلمه بوده و تمامی ويژگي‌هاي تحقیق انجام‌شده را نیز مشخص ‌کند. در عنوان مقاله باید از ذکر مخفف کلمات اجتناب شود.

2-2- نام و مشخصات نویسندگان

مطابق با آنچه که در ابتدای این شیوه‌نامه آمده است، نام نویسندگان باید در یک سطر و بعد از عنوان مقاله آورده شود و با ویرگول از یکدیگر جدا شوند. همچنین مشخصات نویسندگان شامل مرتبه علمی، نام دانشکده، نام دانشگاه، نام شهر، نام کشور برای هر نویسنده در یک سطر نوشته شده و با شماره مشخّص شده و مطابق با آنچه که در ابتدای این شیوه‌نامه آمده است، به نویسندگان ارجاع داده شود.

نویسندگان بايد فرد عهده‌دار مكاتبات[1] را با قرار دادن علامت ستاره (٭) در بالاي اسم او در لیست نام نویسندگان مشخص كنند. بهتر است که شناخته‌شده‌ترین نویسنده به عنوان فرد عهده‌دار مکاتبات انتخاب شود و انتخاب عضو هيأت علمي دانشگاه‌ها به عنوان فرد عهده‌دار مکاتبات برای مقالاتي كه حاصل پژوهش‌هاي دانشگاهي هستند، دارای اهمیت خواهد بود. درحالیکه برای مقالاتی که از سوی نهادهای صنعتی ارسال می‌گردند، انجام چنین شرطی لازم نیست.

2-3- چكيده و كلمات كليدي

چکيده بايد به صورت يک پاراگراف شامل 150 تا 250 کلمه، موضوع و نتايج پژوهش انجام‌گرفته را بطور صريح بیان کند؛ يعني اهمیت موضوع، لزوم انجام تحقیق و خلاصه‌ای از نحوه انجام آن و همچنین نتیجه بدست آمده را مطرح کند. در نگارش چکيده بايد از بیان جزئيات، جدول، شکل و يا فرمول خودداری شود. تعداد کلمات کلیدی ارائه‌شده در انتهای چکیده باید پنج کلمه یا عبارت بوده و باید بین آن‌ها ویرگول قرار بگیرد. چكيده همراه با عنوان، مشخصات نويسندگان و كلمات كليدي باید در يك صفحه مستقل و در ابتداي مقاله تهيه شود. بخش چکیده نباید شامل کلمات اختصاری تعریف نشده باشد.

2-4- مقدمه

در این بخش، ابتدا باید کليات موضوع مورد بحث بیان شده و سپس خلاصه‌اي از تاريخچه موضوع و کارهاي انجام‌شده همراه با ويژگي‌هاي آن (به نحوي كه اهميت انجام كار براي خواننده روشن گردد)، توضیح داده شود. در ادامه، نوآوري و مشاركت پژوهش انجام‌شده در مرزهاي دانش و فناوري براي رفع مشکلات و کاستي‌ها، گشودن گره‌ها و يا حرکت به سمت يافته‌هاي نوین، در يک يا دو پاراگراف توضيح داده شود.

2-5- الگوسازي نظري يا تجربي

مطالب اصلي بیان‌شده در این بخش بايد شامل تعريف طرح مسئله، مفاهيم مورد نياز، روش‌هاي الگوسازي نظري يا تجربي و راه حل‌هاي ارائه‌شده باشد. در صورت استفاده از شکل‌ها، جدول‌ها و رابطه‌های رياضي بکاررفته در مقاله، باید در متن مقاله به آن‌ها ارجاع داده شود.

به منظور حفظ انسجام و نظم ذهنی خواننده مقاله، سعی شود تا در نوشتن متن تنها به موضوع اصلي مقاله پرداخته شود و تمامی جملات پس از نگارش، حداقل يک بار مرور شوند تا از کامل‌بودن و درستي آن‌ها از نظر دستور زبان فارسي اطمينان حاصل گردد. لازم به ذکر است که جملات يک پاراگراف باید به صورت سلسله‌وار به هم مربوط بوده و يک موضوع را دنبال کنند.

2-6- نتايج و بحث

مهمترين بخش يك مقاله ، ارائه روان نتايج به‌دست‌آمده خواهد بود. بديهي است که در ابتدا بايد نتايج راستي‌آزمايي شوند و داورها قادر نخواهند بود تا بدون درستي‌سنجي نتايج، نظر قطعي خود را در ارتباط با درستي كار انجام‌شده بيان کنند. درستي‌سنجي نتايج باید به دو صورت كيفي و كمي انجام شود. بنابراین بايد به روشني نشان داده شود كه الگوي توسعه‌يافته، نتايج درستي را به لحاظ كمي و كيفي ارائه داده است. همچنین در ادامه لازم است تا در ارتباط با رفتار تمامی نتايج در شكل‌ها و جدول‌های مختلف به طور كامل بحث شود تا خواننده نسبت به درستي كار انجام‌شده، اطمينان كافي حاصل نمايد.

2-7- نتیجه‌گیری

در اين بخش، باید نکات مهم به طور خلاصه مرور گردند؛ به نحوي كه خواننده به نتايج اصلي كار به راحتي آگاه شود. سهم علمي ‌مقاله[2] در بخش نتيجه‌گیری باید به روشنی بیان شده و هرگز نباید عين مطالب چکيده در اين بخش آورده شود. در این بخش مي‌توان به کاربردهاي تحقیق انجام‌شده اشاره کرد و نکات مبهم و قابل بررسی جديد را مطرح نمود و يا گسترش موضوع بحث را به زمينه‌هاي ديگر پيشنهاد داد.

2-8-تشکر و قدردانی (در صورت لزوم)

در اين قسمت نويسندگان مي‌توانند در صورت لزوم مراتب تشكر و قدرداني خود را از حاميان تحقيق که به صورت غیرمستقیم در پیشبرد آن نقش داشته‌اند، بیان كنند.

2-9-فهرست علائم

محل قرارگیری این بخش قبل از مراجع است و باید در ابتدا علائم انگليسی و سپس علائم يونانی به ترتيب حروف الفبا و مشابه با آنچه که در ادامه خواهد آمد، بیان شوند:

علائم انگلیسی

A

مساحت،m2

E

مدول الاستيسيته، N/m2

علائم يونانی

ρ

چگالي، kg/m3

زيرنويس

f

سيال

بالانويس

*

شرايط مرجع

2-10- منابع و مراجع

مراجع می‌تواند شامل کتاب‌ها، مقالات مجلات علمی، اختراع‌های ثبت‌شده، مقالات کنفرانس‌ها، پایان‌نامه‌ها، گزارش‌های فنی، کارگاه‌های آموزشی، وب‌سایت‌های معتبر و دیگر منابع قابل استناد بوده و از ارجاع به گزارش‌های منتشرنشده، مقالات پذیرفته‌نشده و دیگر منابع غیرقابل استناد باید خودداری نمود.

ليست مراجع بايد به ترتيب استفاده در متن مقاله تهيه و در انتهای مقاله به صورت انگلیسی آورده شود. بنابراین، در صورت استفاده از مراجع فارسی، باید مشخّصات آن‌ها به انگلیسی برگردانده شود و عبارت (in Persian) در انتهای آن قرار گیرد.

لازم به ذکر است که باید به تمامی مراجع در متن مقاله ارجاع داده شده و براي ارجاع به مراجع نیز تنها از شماره آن‌ها در لیست مراجع و در داخل دو كروشه استفاده شود (مانند: [1]) و نيازي به ذکر کلمه مرجع قبل از آن نیست (مانند: مرجع [1])؛ مگر آن‌که جمله‌اي با همين عبارت آغاز شود (مانند: در مرجع [1]...»). براي ارجاع به دو مرجع و یا چند مرجع با شماره‌های غیرمتوالی باید از «و» و برای ارجاع به چند مرجع با شماره‌های متوالی باید از خط‌تیره استفاده نمود مانند: [2 و 1]، [12-15]، [16و 9 و 2] و یا [3-4 و 1]).

شایان ذکر است که لازم است از استایل اندنوت قرارگرفته در سامانه نشریه برای وارد نمودن مراجع در مقاله استفاده نمایند. برای استفاده از این استایل، ابتدا آن را دریافت و در محیط نرم‌افزار اندنوت باز نموده و سپس آن را با نام دلخواه خود “Save as” کنید. سپس می‌توانید در پنجره استایل‌های نرم‌افزار اندنوت، استایل نشریه را بیابید.

3- قواعد و مقررات نگارش

در این بخش، به قواعد و مقررات نوشتاری و ساختاری به تفکیک و به صورت مشروح پرداخته خواهد شد.

3-1- قواعد نوشتاری

 بهتر است تلاش شود تا از جمله‌هاي رسا، گويا و در حد امکان کوتاه استفاده شود. جداسازي اجزاي مختلف متن در يک بخش با استفاده از پاراگراف‌بندي نيز کمک زيادي به سادگي فهم مطلب و روان‌بودن آن مي‌نماید. سعی شود تا آنجايی که امکان‌پذیر است از بکارگيري فعل‌هایی مانند «مي‌باشد»، «بوده باشد» و مانند آن‌ها به دلیل غیرشیوایی اجتناب شده و به جای آن‌ها، فعل‌های روان و ساده‌ مانند «است» و «شد» جایگزین شوند. اعداد بکاررفته در متن مقاله فارسی باید به صورت فارسی نوشته شوند.

در حد امکان تلاش شود تا براي کلمات غيرفارسي از معادل‌هاي فارسي آن‌ها، به ويژه در مواردي که معادل فارسي آن‌ها رايج و قابل فهم است، استفاده شود. براي نمونه، استفاده از ترکيب «لذا» به جاي «براي همين» يا «به همين دليل» مطلوب نیست. تا آنجایی که امکان‌پذیر است، این الگو براي لغات تخصصی نيز بکارگرفته شود؛ بدون ترديد کلمه «فرآیند» زيباتر از «پروسس» است. در صورت وجود احتمال عدم آشنايي خواننده با معادل فارسي و يا متداول‌تر بودن واژه غيرفارسي، لازم است تا منشأ غيرفارسي در اولين کاربرد کلمه فارسي آن به صورت پانويس[3] آورده شود. توجه شود که تا آنجا که امكان‌پذیر است، نباید از كلمه لاتين در متن فارسي استفاده نمود. در بیان پژوهش‌های قبلی، نام محققان در متن باید به صورت فارسی نوشته شده و املای انگلیسی آنها در پانویس آورده شود.

3-1-1- علامتگذاری

استفاده صحیح از علائم نگارشی و علامتگذاری می‌تواند به خوانایی متن کمک زیادی کند. به عنوان نمونه، ويرگول مي‌تواند اجزاي يک جمله را در جايي که نياز به مکث وجود دارد، از هم جدا کند. همچنین ويرگول نقطه براي جداسازي دو جمله که با هم ارتباط معنايي دارند، بکار مي‌رود. در نگارش متن، باید فاصله بین تمامی نقاط در انتهای جملات، دونقطه، ويرگول و ويرگول نقطه با کلمه قبل از خود حذف شده و کلمه بعد از آن‌ها نیز با فاصله‌ای به اندازه یک حرف پس از آن‌ها نوشته شود. خطوط تيره[4] نیز باید همواره از کلمات قبل و بعد از خود به اندازه يک حرف فاصله داشته باشند؛ مگر آن‌که قبل و يا بعد از آن‌ها عدد قرار گرفته باشد که در این صورت، بايد فاصله بین آن‌ها حذف شود.

3-1-2- املاء

رعایت اصول نوشتار بر اساس قواعد نگارش فارسي ضروري است. در نگارش مقاله فارسی باید از کلیدهای ترکیبی ctrl+shift+2 بر روی صفحه کلید برای ایجاد نیم‌فاصله استفاده کرد. همچنین در نوشتن «ها»ي جمع، بايد آن را از کلمه جمع بسته شده با نیم‌فاصله استاندارد جدا نمود. بهتر است تا حرف اضافه «به» همواره از کلمه بعد از خود به صورت جدا نوشته شود؛ مگر آن‌که اين حرف جزئی از يک فعل، صفت و يا قيد باشد؛ مانند: «بجا». کلمات فارسي يا انگلیسی نبايد با قواعد عربي جمع بسته شوند. بنابراین «پيشنهادها» صحيح و «پيشنهادات» اشتباه است.

3-2 قواعد ساختاری

در این بخش، قواعد ساختاری موجود در نوشتار مقاله اعم از اندازه صفحه، فاصله از لبه‌های صفحه، نوع و اندازه قلم‌ها و دیگر موارد ارائه شده است.

3-2-1- شکل کلی مقاله

اندازه صفحات بايد برابر با A4 در نظر گرفته شوند و فاصله از لبه‌های بالا، پايين، چپ و راست صفحات به ترتيب برابر با 3، 5/2، 2 و 2 سانتي‌متر انتخاب شود. متن مقاله باید به صورت تک‌ستوني تهيه شده و فاصله بین سطرها در عنوان، چکيده و متن مقاله در دیگر بخش‌ها نیز به صورت معمولي[5] انتخاب شود.

3-2-2- اندازه و نوع قلم‌ها

در این قالب نگارش، اندازه و نوع قلم مناسب برای هر بخش از مقاله رعایت شده است. بنابراین، نویسندگان محترم کافی است با انتخاب یکی از سبک‌های موجود در بخش استايل[6] نرم‌افزار مايكروسافت ورد، قواعد ساختاری مناسب برای هر بخش را به متن خود اعمال نمایند. همچنین برای انتقال متن به این قالب نگارش می‌توان پس از کپی‌کردن متن مورد نظر در فایل دیگر، بخشی از متن موجود در این قالب را انتخاب کرده و به شیوه ارائه‌شده در شکل 1 آن را جایگزین نمود.

 

شکل 1: نحوه کپی‌کردن نوشته از فایل دیگر و جایگزین‌کردن آن با متون موجود در این قالب

تمامی اصول بکاررفته به صورت خلاصه در جدول 1 ارائه شده‌اند. همچنین این جدول می‌تواند به عنوان الگویی برای ساخت جدول‌های مقاله نيز بکار رود.

جدول 1: اندازه و نوع قلم مربوط به بخش‌های مختلف مقاله فارسی

محل استفاده

نام قلم

اندازه

عنوان مقاله

B Nazanin Bold

16

نام مؤلفان

B Nazanin Bold

12

عنوان چکیده و عنوان کلمات کلیدی

B Nazanin Bold

11

متن چکیده و کلمات کلیدی

B Nazanin Bold

10

عناوین بخش‌ها

B Nazanin Bold

12

عناوین زیربخش‌ها

B Nazanin Bold

10

متن

B Nazanin

12

متن جدول‌ها، شکل‌ها و مراجع

B Nazanin

10

عناوین جدول‌ها و شکل‌ها

B Nazanin Bold

10

پانویس (فارسی)

B Nazanin

10

پانویس (انگلیسی)

Times New Roman

6

3-2-3- شکل‌ها و جدول‌ها

طرحواره‌ها، نمودارها و شکل‌های بکاررفته همگی باید با عنوان «شکل» نامگذاری شوند. همانطور که پیشتر اشاره شد، برای قراردادن جدول می‌توان از الگوی ارائه‌شده در بخش قبلی این قالب نگارش استفاده نمود. نوشته‌های داخل جداول مقالات فارسی باید به زبان فارسی و به صورت وسط‌چین نوشته شود و در صورت استفاده از پاورقی در جدول‌ها، باید محل قرارگیری آن‌ها در زیر همان جدول باشد. لازم به ذکر است که جدول‌ها باید قابل ویرایش بوده و نباید به صورت عکس ارائه شوند.

جدول‌ها و شکل‌ها بايد در وسط صفحه همراه با شماره ترتیبی و توضيحات کافي درج شوند و با مطالب قبل و بعد از خود به اندازه یک سطر فاصله داشته باشند. شماره و توضيح تمام جدول‌ها در بالاي آن‌ها و برای شکل‌ها در زير آن‌ها آورده ‌شود. برای ارجاع به یک شکل یا جدول، لازم است شماره شکل پس از کلمه «شکل» و یا «جدول» و بدون پرانتز آورده شود؛ لذا مواردی مانند «شکل (1)» نادرست بوده و باید به صورت «شکل 1» نوشته شود. نحوه قرار دادن شکل‌ها و جدول‌ها نیز باید مشابه با جدول و شکل‌های موجود در این قالب نگارش باشند.

شکل‌های موجود در مقالات ارسالی باید دارای کیفیتی مناسب باشند. بعد از مرحله داوری و پذیرش مقاله نیز لازم است تا شکل‌ها با وضوحی حداقل برابر با 300 پیکسل در اینچ[7] و در قالب JPEG یا TIFF و همچنین در مواردی فایل اکسل نمودارها به صورت جداگانه ارسال شوند. به منظور وضوح هر چه بيشتر شکل‌ها، تلاش شود تا اندازه شکل تا حد امکان به اندازه تمام عرض صفحه استفاده شده و سپس با کلیک بر روی آن، به صورت شکل 2 عمل شود. خواهشمند است قلم تمامی شکل‌ها Times New Roman باشد. محورهای شکل‌ها، راهنمای شکل و اعداد درون آنها باید به انگلیسی نگاشته شوند. شایان ذکر است که هماهنگی نمودارها از نظر نوع و شماره قلم سبب زیبایی بیشتر مقاله خواهد شد. همچنین شکل‌ها باید به صورت یکپارچه در متن مقاله قرار گیرد و از افزودن تکست‌باکس و موارد دیگر به صورت جداگانه به شکل خودداری نمایید چرا که دچار به‌هم‌ریختگی خواهد شد. در نامگذاری محورهای نمودار باید عنوان محور همراه با ذکر واحد در ادامه آن آورده شود.

 

شکل 2: نحوه آماده‌سازی شکل پس از قرارگیری در مقاله

3-2-4- رابطه‌های ریاضی و سیستم واحدها

ابزار مت‌تايپ[8] براي نوشتن رابطه‌های رياضي از کارايي بسيار بالايي برخوردار بوده و تمامي ‌نمادهاي مورد نياز در اين ابزار پيش‌بيني شده است. توضيحات تمامی متغيرها، مؤلفه‌ها و نمادهاي جديد بکاررفته در رابطه‌ها (در صورتی که پيش از آن توضيح داده نشده باشند)، بايد بدون فاصله و بعد از نوشتن رابطه بيان شوند. رابطه (1) به عنوان نمونه‌ای برای تنظیم نوع قلم و شماره آن در نرم‌افزار مت‌تایپ ارائه می‌شود.

(1)

 

كه در آن ρ چگالی سیال، V سرعت مرجع، D طول مشخصه و μ لزجت سیال است.

سيستم واحد قابل قبول، سيستم بين‌المللی (متریک) است و در مواقع ضروری، می‌توان معادل آن در سيستم واحد ديگر در داخل پرانتز بکار برد.

3-2-5- شماره‌گذاری

در شماره‌گذاري عنوان‌های اصلي مقاله و زيرعنوان‌ها نبايد بيش از سه شماره استفاده شود. شماره‌گذاری صفحات مقاله باید در قسمت پایین صفحه قرار گیرد. تمامی جدول‌ها، شکل‌ها و رابطه‌های رياضي بايد شماره‌گذاري شوند و در متن به آن‌ها ارجاع داده شود. براي شماره‌گذاري رابطه‌های رياضي از يک جدول دو ستوني مانند زير استفاده شود؛ به صورتی که شماره رابطه در انتهاي سمت راست ستون سمت راست و رابطه رياضي در انتهاي سمت چپ ستون سمت چپ قرار گیرد. در ارجاع به معادلات باید شماره آن درون پرانتز قرار گیرد، مانند: رابطه (2).

(2)